Thợ gắn xong cái bàn làm việc rồi nói “khít rồi anh ạ”. Tôi móc thước dây ra kiểm tra thì chân bàn sát vách còn mặt bàn thụt vào bốn phân. Ấy là lần đầu mình ngộ ra sao nên đích thân cầm thước.
Tôi 34 tuổi, nghề kỹ sư cơ khí, nhà ở Hà Nội, trong căn hộ 62 mét vuông. Năm năm qua tôi sửa đi sửa lại đồ đạc trong nhà nhà tôi không ít. Trước đó tôi thuê ba bên thiết kế mỗi bên một kiểu, nhưng chỗ nào cũng khiến tôi chán. Khi tìm hiểu thiết kế nội thất, tôi mới thấy rằng khá nhiều vấn đề chẳng nằm ở trình độ thợ mà tại bước đo đạc thực tế.
Bản vẽ trên giấy chẳng hé lộ gì về ổ cắm bị tủ che mất
Cả ba bên chỗ nào cũng vẽ rất đẹp trên phần mềm ba chiều. Nhưng chẳng ai đo đạc nhà thật: ổ cắm cách sàn bao nhiêu, ống đi đường nào, thanh dầm chéo lồi mấy xen-ti-mét. Ký xong mình mới vỡ lẽ tường thực tế chênh hơn bản thiết kế 2 tới 3 xen-ti-mét, còn hộp gen nhô ra suýt 12 phân tại chỗ nấu ăn.
Cái dở khóc dở cười là chiếc tủ bếp hoàn thiện che luôn 2 ổ cắm mình dùng nhiều nhất cho nồi cơm và ấm điện. Lúc đó tôi vừa ngồi một buổi lập danh sách bảng tự đo trước ký: từng ổ cắm nằm ở độ cao mấy, bị vướng sau lưng đồ hay không, ống xả sàn cao hơn nền mấy phân, tường có lệch chăng. Nói thẳng, giả sử tôi khảo từ trước thì đã tiết kiệm được chừng hơn chục triệu làm lại vụ tủ ấy.
Chiếc bàn ăn 1,4 mét kê vào chỗ một mét ba lăm và chuyện về kích thước lọt lòng
Shop đề 1,4 mét nhưng đấy là kích thước mặt trên. Phần chân và mép tường vẫn phải dư ra 5 xen-ti-mét mỗi phía để kéo ghế vào nổi. Mình đo chỗ để bàn được một mét ba lăm, vậy là thiếu năm phân. Đặt vào thì khít nhưng đâu người nào ngồi được phía bên. Kết cục mình phải cắt chân bàn 2cm rồi đổi bộ ghế thấp hơn 4 phân.
Thứ mình học được là chuyện kích thước lọt lòng: khoảng trống thật cần xung quanh món đồ để nó sử dụng được, chứ không phải chỉ kích thước món đồ. Cửa tủ mở ra cần sáu mươi phân c phía trước; hộc kéo rút hết cần 50cm; người ngồi phải tối thiểu 60cm bề ngang để để chân thoải mái. Đây là bảng số đo mình đo lại sau mấy lần làm sai:
- Bàn ăn 4 ghế: mặt bàn 1,4m phải chừng 2,2m chiều dài phòng mới đủ cho người kéo ghế.
- Sofa 2m2: phải cách tivi tối thiểu 2,5m để khỏi mỏi mắt.
- Tủ áo cánh mở: sâu 60 phân thêm 60cm trống trước cho mở cửa.
- Giường 1m6 rộng: cần thêm mỗi bên 30cm để đi lại và để tủ đầu giường.
Tôi vẽ lại toàn bộ nhà mình bằng tờ A3 và bút chì
Một buổi tối, mình lấy thước dây 5 mét kẻ lại cả căn hộ: từng bức tường, đánh dấu cửa đi, cửa sổ, ổ cắm, đường ống, và ghi chú hướng nắng sáng chiếu vào đâu. Tôi dựng tỷ lệ 1/50 trên giấy A3, tức là 1 xen-ti-mét trên giấy ứng với năm mươi phân ngoài đời.
Đặt cạnh bản 3D của công ty, bản vẽ tay cho mình thấy ngay đâu thiếu diện tích, chỗ nào thừa thì đẩy đồ sang. Có lần, mình phát hiện một góc khuất bốn mươi phân cạnh cửa vào bếp — 3 bên trước đều bỏ qua, bên bên vẫn dựng chiếc tủ vào lấp mất cửa sổ nhỏ hứng sáng. Tôi tận dụng vừa chỗ ấy đặt kệ sâu 35 phân để sách và máy lọc nước, ai dè gọn hơn phương án lúc đầu.
Thật lòng, cầm bút kẻ từng đường giúp mình thuộc nhà mình kiểu không file 3D nào làm được. Tờ giấy để luôn trên bàn, tôi ngó một lát là biết món đồ định mua có đặt vừa không.
Thợ giỏi không thể thay cái thước dây của mình
Tôi chẳng bác bỏ vị trí của thợ hay đơn vị thiết kế. Nhưng người sống trong nhà chính là người biết mình cần gì. kiểu làm việc mình rút ra sau năm năm gồm: tự khảo sát trước, viết con số cụ thể vô hợp đồng, yêu cầu thợ đo lại trước khi cắt gỗ. Có bận, anh thợ định lắp tủ sát trần, mình đo lại thì trần lệch ba phân từ đầu này tới đầu bên kia. Đành chêm thêm nẹp bít khe, nếu không hôm sau nhìn thấy cái đường hở to chạy ngang mặt.
Tự đo, với tôi, là cách tôn trọng đồng thời cả tiền mình cùng công lao anh thợ. Anh thợ không có thể nhớ hết mấy chục ổ cắm trong nhà nhà bạn. Mỗi bạn mới rõ sáng nào cũng dùng cái ấm ở góc nào. Nếu anh sắp chuẩn bị làm đồ nội thất, hãy thử cầm một cái thước dây 5 mét và để ra một buổi tối kẻ từng chỗ căn nhà trước khi ai tới vẽ gì. Bạn sẽ nhận ra bao nhiêu con số ấy nói nhiều hơn mấy bản 3D bóng bẩy mà bạn từng xem.