Đêm thứ ba sau khi chuyển vào căn hộ do chính tay tôi thiết kế, tôi ngồi ăn mì tôm trên sàn bếp vì cái bàn đảo 2,4m đã biến thành bãi để đồ. Khi ấy tôi nhận ra sáu trên chín món đồ đạc đắt tiền nhất trong nhà là món tôi chưa hề đụng tới trong 72 giờ đầu tiên. Nói thẳng, tôi làm nghề chín năm, chủ yếu sửa lại căn hộ cũ ở Hà Nội. Vậy mà chính mình lại vẽ ra một căn nhà mình không sống nổi. Lúc tìm hiểu thiết kế nội thất, tôi vẫn tưởng cái khó nhất là thẩm mỹ, thì ra chỗ khó là dám bỏ đi.
Chiếc bàn đảo dài 2,4 mét dạy cho tôi cách đọc lại bản vẽ của chính mình
Sau đêm đó, tôi làm một việc khá lạ: đo lại tần suất sử dụng mỗi món đồ trong nhà mình suốt 30 ngày bằng ứng dụng ghi chép nhỏ, mỗi lần dùng là bấm một nút. Con số khiến tôi sững người. Chiếc bàn đảo được dùng 11 phút mỗi ngày, chủ yếu để đặt hộp giao đồ ăn. Chiếc ghế đơn ở góc cửa sổ, món tôi khoe với ai đến chơi nhiều nhất, dùng đúng 0 phút trong một tháng — nó chỉ đẹp khi lên ảnh. Trong khi đó cái bàn ăn bé tí đặt sát tường, mua thanh lý giá một triệu hai, được dùng ba tiếng/ngày — ăn cơm, làm việc, con gái tôi ngồi tô màu. Tôi lấy giá tiền chia số phút dùng thật. Bàn đảo 38 triệu chia cho 330 phút tính ra 115.000 đồng mỗi phút. Chiếc ghế đơn 12 triệu chia cho 0 — phép chia không có kết quả. Tôi từng cười khi thấy khách than mua đồ rồi bỏ xó. Bây giờ tôi hiểu cảm giác ấy rõ hơn ai.
Mấy món tôi từng khuyên khách mua rồi tự thấy xấu hổ
Có bốn thứ tôi cho vào bản thiết kế nhiều tới mức thành thói quen: tủ rượu kính âm tường cao 2m, đèn thả trần kiểu đèn lồng, thảm lông trải toàn bộ phòng tiếp khách, và bộ bàn trà đá mặt kính nặng trịch. Nguyên nhân thì khá tức cười: tôi lo khách nhìn vào bản vẽ thấy trống thì cho rằng tôi không làm gì, thêm nữa mấy ảnh mạng đẹp quá nên tôi tê tái sao chép vào căn nhà của người ta. Một chị khách bốn mươi tuổi ở Cầu Giấy, sáu tháng sau dọn vào, gọi lại cho tôi và bảo: “Cái kệ rượu nhà chị đang chứa chăn mùa đông và hộp bánh Trung thu”. Tôi nghe mà nóng cả mặt. Thảm lông thì bám lông mèo và mẩu bánh, chị ấy phải giặt tuần một lần, mỗi lần hết 400 nghìn. Tôi quay lại khắc phục: bỏ kệ rượu, đổi thành hệ kệ mở thấp giáp trần để đựng đồ theo mùa kèm nhãn; thay thảm lông bằng thảm sợi đay hay thảm nhựa dẻo giặt được bằng nước; bộ bàn trà đá đổi thành bàn gỗ nhẹ có bánh xe để đẩy ra khi cần chỗ cho trẻ chạy. Sửa xong chị ấy nhắn một câu mà tôi chép vào sổ tay: Bây giờ nhà chị thở được rồi”.
Tôi khởi đầu vẽ nhà mình bằng câu hỏi khác hoàn toàn
Tôi bỏ câu hỏi cũ: “Phòng khách cần đặt gì”. Thay vào, tôi kể ra ba thói quen xấu nhất của mình — vứt đồ trên sàn, ăn trên sofa, và chẳng bao giờ gấp áo quần. Sau đó tôi thiết kế để chống lại chính tôi. Cái tủ giày kín cao 1m2 tôi vẫn vẽ cho khách bị tôi thay bằng hệ móc treo ngay sau cửa ra vào kèm 5 móc và một khay nhỏ để chìa khóa. Bây giờ về tới nhà, túi móc ngay, áo khoác treo ngay. Chiếc bàn trà cao 45 phân đổi thành kệ thấp cao 30 phân để khi ăn trên sofa tôi phải ngồi hẳn xuống sàn — và tự nhiên tôi bớt ăn vặt hẳn. Còn quần áo, tôi dẹp cái tủ 3 buồng và làm một hệ treo mở ngay cạnh máy giặt — quần áo ra khỏi máy giặt là móc luôn. Bốn tháng sau ở thật, sàn nhà hết đống đồ, và chuyện buồn cười nhất là tôi thấy mình dọn nhà ít hơn rõ rệt. Thiết kế tốt không phải bắt người ta sống ngăn nắp. Nó làm cho việc bừa bãi trở nên khó hơn một chút.
Việc tôi thanh lý một nửa số đồ cùng cảm giác lạ lùng khi nhà trống trải hơn
Tôi thanh lý sáu món: bàn đảo, ghế đơn, tủ rượu, thảm lông, đèn lồng, và bộ bàn trà đá. Mua tổng cộng 74 triệu, bán được 19 triệu — mất năm mươi lăm triệu sau hơn một năm sử dụng. Cảm giác khi nhìn nhà trống đi khá kỳ — kiểu vừa mất cái gì mà vừa nhẹ hẳn. Ông xã tôi thì nói: Em bán hết đi thì nhà chỉ còn mỗi sàn”. Mẹ tôi thì sang chơi và hỏi: Sao nhà nghèo thế con”. Nhưng tôi đo đếm lại: trước khi thanh lý, mật độ đồ đạc chiếm chừng 62% diện tích sàn đi lại được; sau khi bán, chỉ còn 38 phần trăm. Con số nghe khô vậy nhưng cảm giác khác hẳn: tôi thấy mình đi lại trong nhà không phải nghiêng người tránh đồ. Bài học nghề tôi rút ra sau chuyện này: khách không thiếu gu, khách thiếu chỗ để thở. Từ đó, mỗi bản thiết kế tôi đều để một khoảng trống chủ động. Bạn thử nhìn nhìn lại căn nhà của bạn — món đồ nào bạn chưa chạm tới trong một tuần qua? Nếu có, có lẽ nó đang giữ chỗ của một thứ khác mà bạn sẽ dùng mỗi ngày.