Đêm thứ ba kể từ lúc dọn vào căn hộ do chính tay tôi vẽ, tôi ăn vội gói mì ngay dưới sàn bếp vì cái bàn đảo 2,4m đã biến thành bãi để đồ. Khi ấy tôi nhận ra sáu trên chín món nội thất đắt nhất trong nhà là món tôi chưa hề đụng tới trong 72 giờ đầu tiên. Nói thẳng, tôi làm nghề chín năm, chuyên cải tạo căn hộ cũ ở Hà Nội. Vậy mà chính mình lại vẽ ra một căn nhà mình không ở được. Lúc tìm hiểu thiết kế nội thất, tôi luôn nghĩ cái khó là gu thẩm mỹ, hóa ra cái khó là dám bỏ đi.
Chiếc bàn đảo dài 2,4 mét dạy cho tôi biết cách nhìn lại bản vẽ của chính mình
Từ hôm ấy, tôi làm một việc hơi kỳ: đếm lại số lần dùng mỗi món đồ trong nhà mình trong 30 ngày bằng ứng dụng ghi chép đơn giản, mỗi lần dùng là nhấn một lần. Con số khiến tôi giật mình. Cái bàn đảo dùng 11 phút mỗi ngày, chủ yếu để chất túi đồ ship. Cái ghế đơn góc cửa sổ, món tôi khoe với ai đến chơi nhiều nhất, dùng đúng 0 phút trong một tháng — nó đẹp khi chụp ảnh. Trong khi đó cái bàn ăn bé tí kê sát tường, mua lại thanh lý giá một triệu hai, được dùng ba tiếng/ngày — ăn uống, làm laptop, con tôi ngồi tô màu. Tôi đem giá tiền chia số phút sử dụng thật. Chiếc bàn đảo ba mươi tám triệu chia cho 330 phút ra một trăm mười lăm nghìn mỗi phút. Cái ghế đơn mười hai triệu chia cho 0 — bài toán không có kết quả. Có lần tôi cười khi nghe khách nói mua đồ rồi bỏ xó. Bây giờ tôi thấm cảm giác ấy rõ hơn ai.
Những món đồ tôi đã từng khuyên khách mua rồi tự thấy ngượng
Có bốn món tôi cho vào bản thiết kế nhiều tới mức thành phản xạ: tủ rượu kính âm tường cao 2m, đèn thả trần kiểu đèn lồng, thảm lông trải toàn bộ phòng tiếp khách, và bộ bàn trà đá mặt kính nặng trịch. Nguyên nhân thì rất tức cười: tôi lo khách nhìn vào bản thiết kế thấy trống trải thì cho rằng tôi lười, thêm nữa mấy ảnh mạng quá đẹp nên tôi mải mê sao chép vào công trình của người ta. Có một chị bốn mươi tuổi ở Cầu Giấy, sau 6 tháng về nhà mới, gọi lại tôi và nói: “Cái tủ rượu nhà em đang chứa chăn mùa đông với hộp bánh Trung thu”. Tôi nghe mà nóng mặt. Thảm lông thì bám lông mèo và vụn bánh, chị phải giặt tuần một lần, mỗi lần tốn 400 nghìn. Tôi quay lại sửa: dẹp kệ rượu, thay hệ kệ mở thấp giáp trần để chứa đồ theo mùa có nhãn dán; đổi thảm lông bằng làm bằng sợi đay hoặc thảm nhựa dẻo giặt được bằng nước; bộ bàn trà đá thay thành bàn gỗ nhẹ có bánh xe để đẩy ra khi muốn chỗ cho trẻ chạy. Làm xong chị nhắn một câu mà tôi ghi vào sổ tay: “Giờ nhà em thở được”.
Tôi bắt đầu vẽ nhà mình bằng câu hỏi hoàn toàn khác
Tôi bỏ câu hỏi quen: “Phòng khách cần kê gì”. Thay vào, tôi liệt kê ba thói quen xấu nhất của mình — vứt đồ trên sàn, ăn trên ghế sofa, và không bao giờ gấp áo quần. Sau đó tôi bày biện để chống lại chính mình. Cái tủ giày kín cao 1,2 mét tôi vẫn vẽ cho khách bị tôi thay bằng hệ móc treo ngay sau cửa kèm 5 móc và một khay nhỏ để chìa khóa. Bây giờ về tới nhà, túi treo ngay, áo khoác móc ngay. Chiếc bàn trà cao 45 phân thay thành kệ thấp cao 30cm để khi ăn trên sofa tôi buộc phải ngồi hẳn xuống sàn — và tự dưng tôi giảm ăn vặt hẳn. Còn quần áo, tôi dẹp cái tủ 3 buồng và dựng một hệ treo mở ngay cạnh máy giặt — quần áo ra khỏi máy giặt là móc luôn. Sau 4 tháng sống thật, sàn nhà hết bãi đồ, và điều buồn cười nhất là tôi thấy mình dọn dẹp ít hơn hẳn. Bài trí tốt không phải bắt người ta sống gọn gàng. Nó làm cho việc bừa bãi trở nên khó hơn một chút.
Chuyện tôi bán thanh lý nửa số đồ cùng cảm giác lạ lùng khi nhà trống hơn
Tôi thanh lý sáu món: bàn đảo, ghế đơn, tủ rượu, thảm lông, đèn lồng, và bộ bàn trà đá. Mua tổng cộng 74 triệu, bán được 19 triệu — mất năm mươi lăm triệu sau hơn một năm sử dụng. Cảm giác lúc nhìn nhà trống đi rất kỳ — kiểu vừa mất thứ gì mà vừa nhẹ hẳn. Chồng tôi thì bảo: “Em bán hết đi thì nhà chỉ còn mỗi sàn”. Mẹ tôi thì sang chơi và hỏi: “Sao nhà nghèo thế con”. Nhưng tôi đo đếm lại: trước khi thanh lý, mật độ đồ đạc chiếm chừng 62% diện tích sàn có thể đi lại; sau khi bán, còn 38%. Con số nghe khô vậy nhưng cảm giác khác hẳn: tôi thấy mình đi lại trong nhà không phải nghiêng người tránh đồ. Bài học nghề tôi rút ra sau chuyện này: khách không thiếu gu, khách thiếu chỗ để thở. Từ đó, mỗi bản vẽ tôi đều để một khoảng trống chủ động. Bạn thử nhìn lại căn nhà xem — món đồ nào bạn chưa chạm tới trong một tuần qua? Nếu có, biết đâu nó đang giữ chỗ của một thứ khác mà bạn sẽ dùng mỗi ngày.